Pindaan RUU APD Dalam Peringkat Akhir: Transformasi Pendekatan Rawatan dan Pengurangan Kesesakan Penjara
Usaha kerajaan untuk mereformasi sistem keadilan jenayah dan pengurusan penagihan dadah kini memasuki fasa penting apabila inisiatif berkaitan Pindaan RUU APD (Akta Penagih Dadah [Rawatan dan Pemulihan] 1983) kini berada dalam peringkat akhir penyelarasan. Melalui langkah proaktif Kementerian Dalam Negeri (KDN) bersama Agensi Antidadah Kebangsaan (AADK), dasar baharu ini bermatlamat menamatkan sistem hukuman pemenjaraan bagi kesalahan penagihan dan penyalahgunaan dadah skala kecil atau kategori ringan, sekali gus menggantikannya dengan pendekatan rawatan perubatan serta pemulihan menyeluruh.
Langkah bersejarah ini dilihat sebagai peralihan paradigma nasional daripada kerangka punitif yang berasaskan hukuman kepada kerangka pemulihan berasaskan kesihatan awam dan sokongan kemasyarakatan.
Kepentingan Pindaan RUU APD Dalam Mengubah Landskap Pemulihan Dadah
Menteri Dalam Negeri, YB Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail, menegaskan bahawa proses penyelarasan bagi meminda akta berkenaan sedang giat diharmonikan di peringkat kementerian bersama pihak berkepentingan utama, khususnya AADK. Beliau optimis bahawa draf perundangan ini bakal dibentangkan ke Parlimen dalam masa terdekat sekiranya segala urusan teknikal dan perundangan selesai mengikut jadual.
Menurut beliau, Pindaan RUU APD ini disifatkan sebagai satu ‘pencetus perubahan’ (game changer) yang mampu mengubah landskap pengurusan masalah ketagihan bahan terlarang di Malaysia secara fundamental. Pendekatan baharu ini memberi tumpuan kepada nilai kemanusiaan dan intervensi awal bagi menyelamatkan individu daripada terus terperangkap dalam kitaran jenayah.
Kenyataan tersebut dikongsikan beliau semasa berucap pada Majlis Perasmian Hari Terbuka AADK 2024 yang diadakan di Pusat Pemulihan Penagihan Narkotik (PUSPEN) Sungai Besi, sebuah majlis yang turut disempurnakan oleh Ahli Parlimen Bandar Tun Razak, YB Datuk Seri Dr Wan Azizah Wan Ismail.
Menangani Kesesakan Penjara Melalui Pindaan RUU APD
Salah satu matlamat paling kritikal di sebalik penggubalan pindaan perundangan ini adalah bagi menangani isu lebihan kapasiti di institusi penjara seluruh negara. Berdasarkan statistik semasa KDN, sebanyak 41 buah penjara di Malaysia kini menempatkan kira-kira 78,000 orang penghuni, iaitu satu angka yang melebihi had kapasiti ideal dan menjejaskan persekitaran pemulihan.
Data pemprofilan menunjukkan bahawa sebahagian besar daripada banduan berkenaan terbabit dalam kesalahan berkaitan dadah, merangkumi spektrum daripada aktiviti pengedaran sehinggalah kepada kesalahan penyalahgunaan dadah kecil-kecilan. Saifuddin menjelaskan bahawa sekiranya sistem perundangan terus mengekalkan pendekatan lama yang memenjarakan penagih tegar mahupun pengguna baharu, fasiliti penjara akan menjadi semakin padat, tidak kondusif, dan membebankan perbelanjaan awam.
Menerusi inisiatif penyahjenayahan (decriminalisation) bagi kesalahan penggunaan dadah peringkat individu, pesalah tidak lagi dilabel sebagai penjenayah tegar, sebaliknya diletakkan di bawah pengawasan pusat pemulihan atau program komuniti. Ini secara langsung memberi mereka peluang kedua untuk memulihkan diri tanpa perlu berhadapan stigma rekod jenayah yang merosakkan masa depan kerjaya dan hubungan sosial mereka.
Pemerkasaan Pegawai Pemulihan dan Prosedur Saringan AADK
Pindaan perundangan ini turut memperkenalkan penambahbaikan prosedur yang sangat signifikan dalam proses saringan dan pengesahan status ketagihan. Melalui peruntukan baharu kelak, Pegawai Pemulihan Dadah AADK akan diberi kuasa sah dari segi undang-undang untuk menjalankan ujian saringan air kencing serta menentusahkan status seseorang individu sama ada positif dadah atau sebaliknya.
Sebelum ini, amalan perundangan menetapkan bahawa pengesahan ujian saringan air kencing hanya boleh dilakukan secara eksklusif oleh pegawai perubatan bertauliah di hospital atau klinik kerajaan. Keperluan ini sering mencetuskan kelewatan birokrasi dan memanjangkan tempoh reman suspek sementara menunggu laporan rasmi makmal perubatan.
Dengan kuasa baharu yang bakal diperuntukkan kepada pegawai AADK, proses saringan dapat dipercepatkan secara drastik. Individu yang dikesan positif boleh terus disalurkan ke program rawatan yang bersesuaian dengan kadar segera, sama ada melalui kemasukan ke institusi pemulihan seperti PUSPEN ataupun mengikuti modul rawatan dan pemulihan dalam komuniti (RPDK).
Membina Masa Depan Rawatan Dadah yang Inklusif dan Berkesan
Transformasi ini membuktikan kesungguhan kerajaan dalam memastikan dasar negara sentiasa selari dengan amalan terbaik antarabangsa dalam menangani isu dadah. Penjara bukan lagi tempat yang sesuai bagi mereka yang memerlukan rawatan psiko-sosial, terapi tingkah laku, dan bimbingan moral untuk mengatasi ketagihan.
Kesimpulannya, pelaksanaan Pindaan RUU APD ini menandakan komitmen jangka panjang kerajaan dalam memperkasa institusi rawatan pemulihan serta membina masyarakat yang lebih progresif. Dengan mengutamakan pemulihan berbanding pemenjaraan, negara bukan sahaja mampu menyelesaikan kemelut kesesakan penjara, malah dapat mengembalikan modal insan yang produktif kepada keluarga, masyarakat, dan ekonomi negara secara bermaruah.
